ད་རེས་ནངས་པའི་ དོ་འགྲན་ཅན་གྱི་བཟོ་བསྐྲུན་གྱི་གནས་སྟངས་ནང་ལུ་ བཟོ་བསྐྲུན་པ་མང་ཤོས་ཅིག་གིས་ དཔར་བསྐྲུན་དང་ བཀབ་ནི་ དེ་ལས་ བཀབ་ནི་ཚུ་གི་དོན་ལས་ པོ་ལི་མཱར་གྱི་ཁ་ཐོག་ལུ་ བློ་གཏད་ཅན་གྱི་འཐུད་ཤུགས་ཐོབ་ནི་འདི་ སྤྱིར་བཏང་གི་གདོང་ལེན་ཅིག་ལུ་ འཐབ་འཛིང་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འཐུད་མ་ཚུགས་པའི་སྐབས་ལུ་ ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་ ཅ་ཆས་འཕྲོ་བརླག་འགྱོ་མི་ དེ་ལས་ ཟད་འགྲོ་སྦོམ་སྦེ་ར་གནས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། འདོན་སྤེལ།: ༢༠༡༡/༠༤/༢༠ རིག་པ།(༡) འབྲུག་ལུ་བཙག་འཐུའི་ དྲི་བ་དྲིས་ལན་འབད་བའི་བསྒང་ཡོདཔ།
1. གཞི་རྩའི་ཐབས་ལམ། འགྱུར་ལྡོག་ཅན་གྱི་གྱིབ་མའི་ཁ་ཐོག་བཟོ་ནི།
ཀོ་རོ་ན་བའེ་རཱསི་སྨན་བཅོས་འདི་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་འབད་རུང་ ཁ་ཐོག་བཟོ་བཅོས་འབད་ནིའི་བྱ་རིམ་ཅིག་ཨིན། དྲོད་ཚད་དམའ་བའི་-པཱལསི་མ་སྨན་བཅོས་ཚུ་བཟུམ་སྦེ་མེན་པར་ བར་སྣང་གི་གནོན་ཤུགས་ནང་ལུ་ལཱ་འབདཝ་ལས་ ད་ལྟོ་ཡོད་པའི་བཟོ་བསྐྲུན་གྱི་ཐིག་ཚུ་ནང་ལུ་ མཉམ་བསྡོམ་འབད་ནི་ལུ་འཇམ་ཏོང་ཏོ་བཟོཝ་ཨིན། འདི་ཡང་ རླུང་གིས་བསྒང་ཡོད་པའི་ གློག་རྫས་བར་སྟོང་ནང་ གློག་ཤུགས་མཐོ་དྲགས་སྦེ་ བཀོལ་སྤྱོད་འབད་བའི་སྐབས་ གློག་རྫས་དང་ གློག་རྡུལ་བཟུམ་གྱི་ གློག་རྫས་རྡུལ་ཕྲན་ཚུ་ མགྱོགས་དྲགས་བཟོཝ་ཨིན། འ་ནི་རྡུལ་ཕྲན་ཚུ་ མགྱོགས་ཚད་མཐོ་དྲགས་སྦེ་ བར་ལམ་གྱི་རླངས་རྫས་རྡུལ་རྟེན་ཚུ་དང་ ཁ་ཐུག་རྐྱབ་སྟེ་ གློག་རྡུལ་དང་ གློག་རྫས་ དེ་ལས་ རྡུལ་ཕྲན་སྲོག་རླུང་ཚུ་རྩིས་ཏེ་ རྫས་ཁམས་རིགས་སྣ་ཚུ་གི་ ཀོ་རོ་ན་-a གི་རྒྱུན་ལམ་བཟོཝ་ཨིན།
ངོ་མ་རང་ འ་ནི་རིགས་སྣ་ཚུ་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ རྡུལ་ཕྲན་སྲོག་རླུང་གིས་ གྱིབ་ཤོག་ཁ་ཐོག་ལུ་ འབྲེལ་བ་འཐབ་པའི་སྐབས་ལུ་ འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁོང་གིས་ polymerརིམ་སྒྲིག་ནང་ལུ་ hydrogenདང་ carbonགི་རྡུལ་ཕྲན་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ འབྲེལ་བ་འཐབ་སྟེ་ hydroxyl(–OH)དང་ carbonyl(C=O)བཟུམ་གྱི་ ལཱ་འགན་སྡེ་ཚན་ཚུ་ འགོ་བཙུགསཔ་ཨིན་མས། འ་ནི་ཕྲ་མཐོང་ཆེ་ཤེལ་གྱི་བཙའ་ཐངས་འདི་གིས་ འཐུད་ཚུགསཔ་བཟོཝ་ཨིན། ཁ་ཐོག་གི་ནུས་ཤུགས་དང་ རློན་ཤུགས་ཡར་སེང་འབད་མི་འདི་གིས་ འ་ནི་སྡེ་ཚན་གསརཔ་འདི་གིས་ གྱིབ་ཤོག་ནང་ལུ་ hydrogenགི་མཐུན་འབྲེལ་སྒྲིང་སྒྲིང་བཟོ་བཅུག་དོ་ཡོདཔ་ད་ van der Waalsགིས་ ཚོས་གཞི་དང་ འབྱེལ་འཐབ་ཚུ་བཙུགས་ཏེ་ ཁ་ཐོག་འདི་ བློ་གཏད་ཅན་སྦེ་མཐུན་སྒྲིག་འབད་ཚུགསཔ་ཨིན་མས།
2. ལག་རྩལ་ལག་བསྟར་དང་བརྒྱུད་རིམ་ཚོད་འཛིན།
ཚོང་འབྲེལ་གྱི་དོན་ལས་ ཀོ་རོ་ན་སྨན་བཅོས་ལམ་ལུགས་ཚུ་ བཟོ་བསྐྲུན་གྱི་ཐིག་ཚུ་ནང་ལུ་ མཐུན་སྒྲིག་མེད་པར་ བཟོ་བསྐྲུན་འབད་དེ་ཡོདཔ་དང་ འདི་ཡང་ འཕྲལ་འཕྲལ་སྐབས་ གློག་བརྙན་བཏོན་པའི་སྐབས་དང་ ཡང་ན་ དཔར་བསྐྲུན་མ་འབད་བའི་ཧེ་མ་ གྱལ་རིམ་ནང་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། སྤྱིར་བཏང་གི་ལམ་ལུགས་ནང་ལུ་ གློག་ཤུགས་མཐོ་བའི་-གློག་ཤུགས་འཕྲུལ་ཆས་དང་ གློག་རྫས་༼འདི་ཡང་ ངེས་གཏན་དང་ ལོག་པའི་ བཱའི་པོ་ལར་ ཡང་ན་ ཨེ་སི་འོང་ནི་ཨིན་༽ དེ་ལས་ གྱིབ་ཤོག་གི་གཞི་བརྟེན་འདི་ བརྒྱུད་དེ་འགྱོ་མི་ ས་གཞི་གི་བསྐོར་ར་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན། གློག་རྡུལ་གྱི་ས་ཁོངས་འདི་ གློག་རྫས་ཀྱི་ཉེ་འདབས་ལུ་སྡོད་དོ་ཡོདཔ་དང་ གློག་རྡུལ་གྱི་དབྱེ་བ་འདི་ ༼ངེས་གཏན་དང་ ཡང་ན་ ལོག་པ་༽ གློག་རྫས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལུ་རག་ལསཔ་ཨིན།
ཀོ་རོ་ན་བའེ་རཱསི་སྨན་བཅོས་མཐར་འཁྱོལ་ཅན་ཅིག་ལུ་ རྟགས་མཐུན་འདི་ གལ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ བྱ་རིམ་ཚད་འཛིན་འབད་ནི་འདི་ གལ་ཆེ། བཟོ་སྐྲུན་པ་ཚུ་གིས་ དམིགས་བསལ་གྱི་གྱིབ་ཤོག་རྒྱུ་ཆ་དང་ རེ་འདོད་བསྐྱེད་མི་གྲུབ་འབྲས་ཚུ་དང་མཐུན་སྒྲིག་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ ཚད་འཛིན་པེ་ནཱལ་བརྒྱུད་དེ་ སྨན་བཅོས་ཤུགས་ཚད་{{༡}}ཀོ་རོ་ན་པཱ་ཝར་{{༢}}ཟེར་སླབ་མི་འདི་ བདེ་སྒྲིག་འབད་ཚུགས། དེ་མ་ཚད་ སྨན་བཅོས་ས་ཁོངས་ནང་ གཞི་རྟེན་འདི་གིས་ དུས་ཚོད་བཏང་མི་འདི་ བརྒྱུད་འཕྲིན་གྱི་མགྱོགས་ཚད་ཀྱིས་ ཚད་འཛིན་འབདཝ་ཨིན། ཁྱོད་ལུ་ འཐུད་ཤུགས་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ལུ་ ལངམ་སྦེ་ ཤུགས་ལྡན་བཟོ་དགོཔ་ཨིན་རུང་ དེ་གིས་ གྱིབ་ཤོག་ལུ་ གནོད་སྐྱོན་རྐྱབ་མི་ དེ་ཅིག་མེན། འ་ནི་བྱ་རིམ་འདི་ ཁ་ཐོག་ལུ་ གཞི་རྩའི་སྨན་བཅོས་ཅིག་སྦེ་ཆ་བཞགཔ་ཨིན། འདི་ཡང་ ཁ་ཐོག་གི་དངོས་ཁམས་རྫས་སྦྱོར་གྱི་ལས་སྣ་-ཡར་དྲག་བཏང་སྟེ་ ཕྲ་མཐོང་ཆེ་ཤེལ་གྱི་ཐོག་ལས་ རྩུབ་དྲགས་དང་ འགྱུར་ལྡོག་ཅན་གྱི་བཟོ་རྣམ་བཟོ་སྟེ་ འབྱར་རྫས་མཐུན་འབྲེལ་འདི་ སྒྲིང་སྒྲིང་བཟོཝ་ཨིན།
3. བཟོ་ལས་ལག་ལེན་དང་རྒྱུ་ཆའི་ཁྱབ་ཁོངས།
ཀོ་རོ་ན་བའེ་རཱསི་གི་སྨན་བཅོས་འདི་ གྱིབ་ཤོག་ཚུ་ མཐུད་ཚུགསཔ་བཟོ་ནི་ལུ་ ཁག་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་དང་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ རང་བཞིན་གྱི་ཐོག་ལས་ མཐུད་མ་ཚུགས་པའི་ ཆུ་ལུ་མ་དགའ་མི་ ཅ་ཆས་ཚུ་ཨིན། འདི་ཡང་ ཐུམ་སྒྲིལ་དང་ པར་སྐྲུན་ དེ་ལས་ བགོ་ལ་བཟོ་གྲྭ་ཚུ་ནང་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། གྱིབ་ཤོག་དང་ གྱིབ་ཤོག་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ དཔར་བསྐྲུན་གྱི་སྤུས་ཚད་ལེགས་ཤོམ་དང་ ཤོག་ལེབ་སྒྲིང་སྒྲིང་ དེ་ལས་ བར་ཆད་ཀྱི་བཀབ་ནིའི་ལཱ་འགན་ཡར་དྲག་བཏང་ནི་ལུ་ ངེས་གཏན་བཟོཝ་ཨིན། བགོ་ལ་བཟོ་བསྐྲུན་གྱི་ནང་ལུ་ བཅོས་མའི་རས་ཆ་ པོ་ལི་ཨིསི་ཊར་དང་ པོ་ལི་པོ་རོ་པི་ལིན་ ༼ཚོས་གཞི་བཏང་ནི་ལུ་ ལཱ་ཁག་ཡོད་མི་༽ ཚུ་གིས་ ཚོས་གཞི་དང་ མཇུག་བསྡུ་ཚུ་ལུ་ ངོས་ལེན་འབད་ཚུགསཔ་སྦེ་ ཀོ་རོ་ན་སྨན་བཅོས་འབདཝ་ཨིན།
འདི་གིས་ པོ་ལི་ཨོ་ལི་ཕིན་དང་ སྤྱིར་བཏང་པོ་ལི་མཱར་མང་ཤོས་ཅིག་ལུ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ལཱ་འབདཝ་ཨིན་རུང་ ཀོ་རོ་ན་སྨན་བཅོས་འདི་ གཅིག་-ཚད་-ག་ར་ལུ་འོས་འབབ་མེདཔ་ཨིན། ཧ་ཅང་དམའ་བའི་-ཁ་ཐོག་-ནུས་ཤུགས་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཆ་ཕུའུ་རོ་པ་ལཱསི་ཊིག་བཟུམ་ཚུ་ལུ་ ཤུགས་ཆེ་བའི་སྨན་བཅོས་དང་ ཡང་ན་ དམིགས་བསལ་གྱི་སྨན་བཅོས་འབད་དགོཔ་འོང་། འདི་ཡང་ བཟོ་གྲྭའི་ལག་ལེན་མང་ཤོས་ཅིག་གི་དོན་ལུ་ -པོ་ལི་ཨི་ཐི་ལིན་དང་ པོ་ལི་པོ་རོ་པི་ལིན་ དེ་ལས་ པོ་ལི་ཨི་སི་ཊར་གློག་བརྙན་བཟུམ་གྱི་ རྒྱུ་ཆ་ཚུ་ལུ་-ཀོ་རོ་ན་སྨན་བཅོས་འདི་ ཟད་འགྲོ་-ཕན་ནུས་ཅན་དང་ བློ་གཏད་ཅན་གྱི་ཐབས་ཤེས་ཅིག་ཨིན། འདི་གི་འགན་ཁུར་འདི་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་-གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ཡོདཔ་ལས་ གློག་ཤུགས་འགོག་རྐྱེན་གྱི་ ལག་ལེན་གྱི་ ཚོང་འབྲེལ་འདི་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་རང་ ཡར་སེང་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ད་ འདི་ཡང་ ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ་པའི་ གྱིབ་ཤོག་ཁ་ཐོག་ལུ་ དུས་རྒྱུན་དུ་ དགོཔ་ཐོན་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ཨིན་མས།
༤ ངོས་ལེན་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ ཐབས་བྱུས་བསམ་ཞིབ།
འཕྲུལ་རིག་འདི་ ལག་ལེན་འཐབ་ནི་གི་དོན་ལུ་ མཁོ་སྒྲུབ་འཛིན་སྐྱོང་པ་དང་ བཟོ་རིག་པ་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ གཞི་རྟེན་གཞི་རྩ་ཚུ་ ཧ་གོ་ནི་འདི་ གོམ་པ་འགོ་དང་པ་ཅིག་ཨིན། ཀོ་རོ་ན་བའེ་རཱསི་སྨན་བཅོས་བཀྲམ་སྤེལ་འབད་མི་ གདམ་ཁ་རྐྱབ་ནི་འདི་ གོང་ཚད་ཀྱི་སྐོར་ལས་རྐྱངམ་ཅིག་མེན་པར་-འདི་ཡང་ འཕྲུལ་རིག་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ འཕྲུལ་ཆས་བློ་གཏད་ཅན་ དེ་ལས་ སྨན་བཅོས་གནས་ཚད་ཚུ་ དུས་རྒྱུན་དུ་ བཀྲམ་སྤེལ་འབད་ཚུགས་པའི་ ལྕོགས་གྲུབ་ཚུ་གི་སྐོར་ལས་ཨིན། འདི་ཚུ་ ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་སྤུས་ཚད་བདག་འཛིན་འཐབ་ནི་ལུ་ ཁག་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། འདི་བཟུམ་སྦེ་ ཀོ་རོ་ན་བའེ་རཱསི་གི་སྨན་བཅོས་འདི་ཡང་ སྨན་བཅོས་འབད་བའི་ཧེ་མའི་གོ་རིམ་ཅིག་སྦེ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ལཱ་འབདཝ་ཨིནམ་ད་ འདི་ཡང་ འཕྲལ་འཕྲལ་སྐབས་ གཞི་རྟེན་གཙང་སྦྲ་དང་ ཡང་ན་ མར་ཁུ་མེདཔ་བཟོ་སྟེ་ གྱིབ་ཤོག་ཁ་ཐོག་འདི་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ མཐུད་ཚུགསཔ་བཟོ་ནི་གི་དོན་ལུ་ཨིན་མས།
མཇུག༌དོན
གྱིབ་ཤོག་གི་དོན་ལས་ ཀོ་རོ་ན་གི་སྨན་བཅོས་འདི་ གཞི་རྩ་གི་ཐོག་ལས་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་ཨིན་རུང་ ལག་ལེན་གྱི་ཐོག་ལས་ ཤུགས་ཅན་ཅིག་ཨིན། བྱང་ཕྱོགས་སྡེ་ཚན་ཚུ་ཁ་སྐོང་བརྐྱབ་མི་འདི་གིས་ འདི་གིས་ འགྱུར་ལྡོག་མེད་པའི་-ཁ་ཐོག་འདི་ ཤུགས་ཅན་དང་ མཐུད་ཚུགསཔ་ཅིག་ལུ་འགྱུར་བཅོས་འབདཝ་ཨིན། འབྲུག་རྒྱང་བསྒྲགས་ལས་འཛིན་གྱིས་ འབྲུག་རྒྱང་བསྒྲགས་ལས་འཛིན་གྱི་ འགོ་དཔོན་ཚུ་ལུ་ འབྲུག་རྒྱང་བསྒྲགས་ལས་འཛིན་གྱི་ འགོ་དཔོན་ཚུ་ལུ་ བརྡ་འཕྲིན་ཅིག་བཏང་ཡོདཔ་ཨིན། འཕྲུལ་རིག་རྐྱངམ་གཅིག་མེན། འདི་ཡང་ སྤུས་ཚད་གཏན་གཏན་བཟོ་ནི་དང་ བཟོ་བསྐྲུན་ནང་ ཕྱགས་སྙིགས་མར་ཕབ་འབད་ནི་གི་ཐབས་ལམ་ཅིག་ཨིན།